FORUM KONUK DEFTERI MOVIE FLASH KLIPLER Lazca Dil Kursu Leksepe - Şiirler / Helimişi Xasani s1 / Lazuri.Com
 

  Uyari: Bu sayfada Lazca sözcükler için "Alboni Font"(yazı karakteri) kullanılmıştır. "Windows \ Fonts" dizininde Alboni Font olmayanlar karakterleri yanlış görecektir. Bunun olmaması için Windows\Fonts dizinine [Alboni Font'u buradan yükleyebilirsiniz]. Ayrıntılı bilgi için Lazuri Font ya da LazuriPC sayfamızı okuyunuz.


Helimişi Xasani
Helimişi Xasani (1907 - 1976)
(Helimişi Xasani’nin otobiyografisi’ne [buradan] ulaşabilirsiniz.)

Helimişi Xasani’yi anlayabilmek için O’nun yaşadığı dönemin koşullarını anlayabilmek ve değerlendirmek gerekir. Herşeyden evvel Helimişi bugün içinde bulunduğumuz sosyal, kültürel, politik, ekonomik atmosferden tamamen farklı bir dünyada yaşamıştır. O’nun kendi felsefesine göre yaşama isteği ve bunu pratiğe geçirme iradesi, kesinlikle taktir edilmesi gereken bir durumdur. Düşündüğü gibi yaşamış, inandığı değerlerden asla taviz vermemiş, ve bundan dolayı akıl almaz bedeller ödemiş bir asidir Helimişi.

Helimişi şiirlerinde bir yandan bu dünyada var olmanın nimetlerinden faydalanmak gerektiğinden bahsederken öte yandan bu dünyanın geçici olduğuna da vurgu yapar. Helimişi’ye göre dünya fani, ancak gene de bu dünyanın keyfini çıkarmak gerekir.

Helimişi’nin şiirlerine kaynaklık eden iki önemli tema vardır. Birincisi, büyük özlem duyduğu memleketi, Lazlar ve Laz kültürü iken diğeri içinde yaşadığı dünyanın, dönemin politik meseleleridir. Soğuk Savaş dönemini yansıtan bir çok şiiri vardır Helimişi’nin. 2.Dünya Savaşı, Amerika cephesi, Türkiyedeki siyasi gelişmeler şiirlerine yansıyan konular arasındadır...

Sayfamıza zamanla eklenen şiirlerin altına şiirin temasını özetleyen açıklamalar koyulacaktır(çevirisi yapılmamış şiirlerine). Bunlar sadece açıklamadır ve çevirisi olarak algılanmamalıdır. Amaç, Lazca bilmeyenlerin en azından işlenen temayı anlayabilmeleridir. Çeviriyi yapan kişiler şiir altında belirtilmiştir.

Helimişi bütün şiir, şarkı ve derlemelerini sanki bir radyoda dinleyicileriyle paylaşır gibi makara bantlara okuyarak kayıt altına almıştır. Bu kayıtları zamanla ekleyeceğimiz şirlerin altında tek tıklamayla dinleyebileceksiniz.

Lazuri.Com

 

Leksepe ¤ Şiirler

ƷORİ NENAPE ¤ Kısa dörtlükleri »
Ç̆E BİÇ̆İ QUCİ MOMÇİ ¤ Kulak ver delikanlı
XOPUREPES ¤ Hopalilara
MOLENİ LAZİ ¤ Berideki Laz

 

.


Ç̆E BİÇ̆i QUCİ MOMÇİ

Ç̆e biç̆i quci momçi
Mo noqun he çobanis
Heya-ti çkvak omcvinams
Amerik̆aş noxmare
Frak̆i na-dilikunams
Si miş skirik, mişi
Zurnate goxoronams
Miş gurunik, miş skiri
P̆ia abdali şinams
Varşa diva abdali
Çkvas geluçan k̆avali
Hemuş xʒaperi mali
Mus uğut̆as halali
Aʒ̆i emus mçxu gyaqven
Amerik̆aş markvali
Ç̆umen kogeçams hemus
Upi k̆ak̆ali k̆ak̆ali
Si nosi tis giğun-na
Aʒ̆i guipaʒxali
Memisimini cuma
K̆oçinobas ant̆ali

 

Kulak ver delikanlı

Kulak ver delikanlı
Uyma sen o çobana
O’nu da otlatan başkası
Amerika’nın oyuncağı
Giymiş frakını bekler
Sen kimin oğlu, kim
Zurnayla horon oynatır
Kimin eşeği, kimi
Aptal yerine koyar
Sen aptal olma sakın
Kavalı başkasına çalsınlar
O’nun çürük malı
Ancak kendine helaldır
Çok iri gelir ona
Amerika’nın yumurtası
Yarın o’nun suratında
Boncuk boncuk ter akacak
Aklın başındaysa eğer
Kendine gel hemen
Kardeş sen beni dinle
Adama benze artık!                               

Batumis, 1949 (Şilyançxoroşi jureneçi do nçxoro)
Kulak Ver Delikanlı: Helimişi'nin Amerikan karşıtı şiirlerinden biridir.
Çeviri: İsmail A. Bucaklişi

Leksepe ¤ Şiirler



MOLENİ LAZİ

Mele si eşi gixvenes k̆azi
Ar koxoʒ̆onapi mi voret Lazi
Mo gelamiçamt̆an çku mcveşi sazi
Ot̆eli ti skani moleni Lazi

Laşari kvağodes mtel faşistepes
İktes inç̆imoşes çku komemoles
Eşepe-çkini cengişa kezdes
Varşa ek̆askida moleni Lazi

Mo egzdimt̆an idi si skanebura
Rusi cumak̆ala si-ti tkvi ğura
Dibadasen ç̆ume p̆ap̆edaş mjora
Vixelaten irik moleni Lazi

P̆ost̆i-muşis renşa didi Stalini
Var goʒ̆vağen mitis ha dixa-çkini
K̆remlis tanut̆aşa he mjora-çkini
ʒ̆ori ren, çkini ren p̆ap̆eda, çkini

 

Berideki Laz

Helimişi bu şiiri Türkiye’deki Lazlara mesajlar vermektedir.

Seni kazlarla eş tuttular ötede

Anlat onlara Lazın kim olduğunu

Bize eskimiş hikayeler anlatmasınlar

Yarın zaferin güneşi doğacak

Ve hepimiz çok sevineceğiz berideki Laz…

Batumis, 1942 (Şilyançxoroşi jureneçi do juri)
Açıklama, Çeviri: İsmail A. Bucaklişi

Leksepe ¤ Şiirler



XOPUREPES

Xopurepe şeni doviri mt̆k̆uri
Ala Xopas z̆in xolo çkimi guri
Guri hek gz̆in-şakis var yulun şuri
Xopurepes vubir xolo Lazuri
   Mu p̆a, muç̆o p̆a, mişa medi p̆a
   Şur do guri var gz̆irare-i Xopa!

Xopas ne dixa miğun ne ğoberi
Ne oxori, ne tis momatfen ç̆eri
Govulur ma deli, devrişi steri
So gemomʒ̆k̆upas botanam hek seri
   Mu bğoda mali, pskidur xalali
   Ginon k̆oçi mşinit ginon abdali

Nana-çkimik hek mibiru onʒ̆elis
He ç̆alimi dixas gyacint̆u belis
He oxoris kva geşobdvit temelis
Xopurepes aya giçkinan mtelis
   Mu p̆a, muç̆o p̆a, mişa medi p̆a
   Şur do guri, var gz̆irare-i Xopa!

Ma Lazepe şeni didope mʒ̆iri
Mun na-vort̆i kovore var viktiri
Derdi var doskidu ma na-var bz̆iri
Xvala dudis var yemixtu inç̆iri
   E-ti yextasen, hat̆a mixʒasen
   Let̆a çkimişen ti kvanʒa ivasen

İri Xopurik var mşinams noseri
Bazik mşinams mʒika elapatxeri
Haşo miğun ma ikbali, gokteri
Okro xes yebzdim do nikten noşk̆eri
   Mitis var uçkin, ma-ti var miçkin
   Mo pskidur ma umuteli dixaş jin

Dobğuraşi birapa doskidasen
Çkimi şkule coxo çkimi skidasen
Kimi Xopurik guris memiç̆vasen
Kimik kança, kimik deli mşinasen
   Ne miğun bedi, ne mitiş medi
   Xopas z̆inşa guri çkimişi gverdi

Ma ne kança ne-ti deli var vore
Ne umuteloba pşinam oncğore
Xalali luk̆maş mamç̆k̆omale vore
Ne kyole bokaçam, ne kyole bore
   Ma haşo bore do ʒ̆ori bore
   Var vimxor, var miç̆k̆omapun oncğore

Kamuşalaşi pemʒkaşen ç̆uburi
İmxoran va ren-na ia punt̆uri
Gombundğolu gemat̆u nʒaşen kuri
Man-ti var vicer vort̆i-i Xopuri
   Mtel var gondunun, mtel var ijolen
   Nok̆uçxenepe çkimi Xopas koren

Mun na-miğun iri k̆oçepeşi ren
Çkar mutuşa ‘skani’, ‘çkimi’ var matkven
Ne na-renşa mitis mutu manz̆inen
Ne na-renşen mutu gegak̆ordinen
   E na ren koren, xolo-ti t̆asen
   Çkiniş-k̆ulenepek-ti ixmarasen

T̆anis t̆uʒa miğunanşa diʒxiri
Kiana vixmart muç̆o musafiri
Ç̆umen dudis kemixt̆anşi inç̆iri
Skani, çkimi, dixas geskidun iri
   Mutu var ganç̆en, ʒ̆ule ren let̆a
   Çkva mutu var ganç̆en tabutiş met̆a

Dro moxtasen var ivasen dixa-ti
Var doskidun k̆oçiş noxvenepe-ti
Ala kianas mutu var gyok̆ordun
Muruʒxepek varvalasen xolo-ti
   T̆u uçkineli, t̆asen xolo-ti
   Amus ne skan gik̆atun ne ğormoti

Tangri na-yoçkinu ren-na k̆oçi ren
K̆oçiş nosişen tangri didi va ren
Muşi yenoçkinuşa muk kyole ren
Na yojilasen-ti xolo k̆oçi ren
   Nosi nosi ren, uçodinu ren
   İa ne yiç̆open ne-ti gamiçen

K̆oçişi noçkine k̆oçepeşi ren
İa ne nixiren ne-ti impulen
Skidalaşen ekole kyoi va ren
Ren-na xvala veresia medi ren
   Haya aşo ren, iri ʒ̆ori ren
   Hem dunyaşen na-moxtu miʒ̆vi, mi ren

Noç̆arepe çkimi-ti çkimi va ren
K̆oçi vore ia-ti k̆oçişi ren
Ç̆ume ma çkva Lazuri var mabiren
Ne na-ibiranpeşen masiminen
   Çkva mutu va ren, iri diçoden
   Ğuraş ekole çkva skidala va ren

Namus p̆k̆itxat, namu voret noseri
Kiana dodgineri ren, gokteri
Didope nciris ret seri-ndğaleri
Gopucaman, skidut pucepe steri
   Mo iver puci, ma memiuci
   Elegibirpes, ʒ̆ori momçi quci

Mis ia cennetepe na-gikadems
Mo usimin molla, xaci, xocapes
Aşuğiş sazi var miğun tina xes
Ʒori nena vubir p̆ant̆a Lazepes
   Skidi xalali, mo re abdali
   Nciriş ora va ren, goipaʒxali

Unosepe şeni qoropa va ren
Noserepes k̆itxit, qoropa mu ren
K̆oçi, k̆oçi na-ʒ̆ipxums-ti nosi ren
K̆oçis na-var qorops muk k̆oçi va ren
   Giçkit̆an iris, koret-na t̆vinis
   Qoropa nomskun xvala k̆oçi sk̆iris

Dolokunuten k̆oçi var iʒaden
K̆oçiş nosi ren k̆oçi na-aʒaden
Ʒadum-na si k̆oçi ʒadi nositen
Nosiş gale k̆oçinoba var iven
   Na gibir steri, iri noseri
   Do, mo iver dixas bedi goç̆veri

Noserişa var golilams dubara
P̆ant̆a noserik dogidgims kandara
Mo giğurt̆as cebes k̆ap̆ik̆i para
Xvala mo rt̆a nosişen si fuk̆ara
   Mo rt̆a bunduri, şvanumşa şuri
   Uğnose k̆oçi ren, k̆oçepeş mt̆k̆uri

İri kumolis şarvali moz̆inan
Ala gverdi, k̆oçiş maymuni renan
Ʒori k̆oçis irek̆epe dodgiman
İrek̆i mutepeşiten ç̆opuman
   Var masincenan, var maʒxunenan
   İri şarvaloni k̆oçi miçkinan

Gurbet̆i ma var pşinam a Tiblisi
Vore tina ma babaşen muflisi
Skidalaşen ma-na manç̆enpe ebzdi
Ma ham dunyas hem dunyaş derdi var bzdim
   Ma ʒ̆ori vore, kança var vore
   Oşʒ̆anura çkimişi sk̆iri vore

Kianas ma pskidur kumoleburi
Çkvaş meşveluten va mişvanun şuri
Helimiş Xasani Vore Xopuri
Mtel Lazepes e-na vubir Lazuri
   Pşvanumşa şuri, vibir Lazuri
   Vibir-şakis var domidgitun guri

 

Hopalılara:

Hasan Helimişi, Hopalılara atfettiği bu şiir için "Benim bütün felsefem bu şiirin içindedir." demektedir. Helimişi’nin umutları, korkuları, özlemleri, hayalleri, hayal kırıklıkları, insanların kendisine ve kendisinin insanlara bakışını anlatmakta, öte yandan yaşam felsefesini özetlemektedir. Bu sebeple Helimişi’nin en önemli şiiri olduğunu söyleyebiliriz.

Ben dünyada adamcasına yaşıyorum
Başkasının yardımıyla nefes alıp vermiyorum
Ben Hasan Helimişi, Hopalıyım
Tüm Lazlara Lazca şarkılarımı söylüyorum...

Yaşamdan payıma düşeni aldım
Bu dünyada öbür dünyanın derdini çekmedim

Tiblisi, 1970
Açıklama, Çeviri: İsmail A. Bucaklişi

Leksepe ¤ Şiirler




 

 

Yasal uyarı: Bu sayfadaki materyaller (Yazı, fotoğraf, ses kaydı vb.)Telif Hakları ile ilgili yasal mevzuat uyarınca korunmakta olup, yazarların ve Lazuri.Com'un yazılı izni olmadıkça kullanılamaz, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez, her ne suretle olursa olsun ticari amaçla çoğaltma ve yayma yapılamaz, kopya edilemez, diğer internet sayfası ya da topluma acık yerlerde yayınlanamaz/yayımlanamaz.
Lazuri.Com


HORON & TULUM
Horon ve Tulum Kursu

Lazca Kurs
Lazuri Doviguram

KAZIM KOYUNCU
Sarkilarla Geçtim Aranizdan - Kazim Için Bir Film

KARAKUTU

 
   
       

   

 
Copyright © 2002-2026 Lazuri.Com | Yavuz YAZICI - Telif Hakları saklıdır.